Ugalketa lagundutako pazienteen batez besteko adina igo egin da azken bost urteetan
Azken bost urteetan, Instituto Vasco de Fertilidad (IVF-Life Donostia) laguntza bidezko ugalkortasun tratamenduak eskatzen dituzten pazienteen batez besteko adina 37,4 urtetik 38,1 urtera igo da.
Azken bi hamarkadatan, ugalkortasun-tasak gorabeherak izan ditu, baina joera orokorra jaiotza kopuru osoaren murrizketa izan da.
2003an, Espainian 441.881 jaiotza erregistratu ziren, eta kopuru hori 320.656ra jaitsi zen 2023an. Hau da, 121.225 haur gutxiago jaio ziren, %27ko murrizketa. Gainera, duela 20 urte saldo begetatiboa (jaiotzen eta heriotzen arteko aldea) positiboa izan zen 56.134 pertsonatan; iaz, aldiz, negatiboa izan zen, 113.256 heriotza gehiago izan baitziren jaiotzak baino. Horrek biztanleriaren zahartzea eta erronka demografiko handiak planteatzen ditu.
Hala ere, jaiotza-tasaren beherakadaren gainetik, Espainiako biztanleria ez da murriztu 2003 eta 2023 artean. Izan ere, handitu egin da: 42,7 milioi biztanle izatetik, 2023an 48,4 milioira pasatu da. Gehikuntza hau, neurri handi batean, immigrazioari esker izan da, saldo begetatibo negatiboa orekatuz.
Amatasuna atzeratzeak jaiotza-tasaren beherakadan duen eragina faktore nabarmena da. 2003an, amaren batez besteko adina 30,8 urtekoa zen, eta 2023an 33,1 urtekoa izatera igo da. Ildo honetan, Euskal Ugalkortasun Institutuak (IVF-Life Donostia) egindako azterketen arabera, ugalkortasun tratamenduak eskatzen dituzten emakumeen batez besteko adina ere igo egin da.
Elisa Pérez doktoreak, klinikako zuzendari medikoak, azaldu duenez, «2018an gure pazienteen batez besteko adina 37,4 urtekoa zen, eta bost urtean 38,1 urtera igo da».
Joera honek amatasunaren atzerapen globala islatzen du, egonkortasun ekonomikoa edo karrera profesionala bilatzeko faktoreengatik. Hala ere, atzerapen horrek zuzenean eragiten du emakumeen ugalkortasunean, 35 urtetik aurrera nabarmen gutxitzen baita haurdunaldia lortzeko gaitasuna.
Gizonen kasuan ere, ugalkortasunak beherakada nabarmena izan du, espermatozoideen kopuruan eta kalitatean. Europan, espermatozoideen kontzentrazioaren urteko beherakada-tasa bikoiztu egin da 2000tik, eta %1,16tik %2,64ra igo da azken bi hamarkadetan.
Espainian, azken ikerketek erakutsi dute semenaren kalitatea okerrera egin duela, kontzentrazioa eta mugikortasuna nabarmen gutxituz. Semenaren mugikortasuna, ernalkuntza-prozesuan funtsezkoa, ere nabarmen jaitsi da. Espainiako Ugalkortasun Elkarteak (SEF) adierazi du faktore ingurumenek eta bizimoduak semenaren kalitatean eragina dutela.
Ugalkortasunaren laguntza gero eta gehiago da aukera ezinbestekoa bikote eta bakarkako emakumeentzat, baita bikote homosexualentzat ere. 2003an Espainian gutxi gorabehera 31.000 tratamendu egin ziren. 2022rako, kopuru hori 198.000 ziklotik gorakoa izan zen, hau da, eskaria sei aldiz handitu da. Urte horretan, Espainian izandako jaiotzen %12 teknika horien bidez lortu ziren. Duela hamar urte, ehunekoa %4,5ekoa zen, eta horrek hazkundea nabarmena dela erakusten du.
«Pazienteek ugalkortasun-arazo desberdinak aurkezten dituzte gure klinikara iristean, baina oso zaila da orokortzea, kasu bakoitza bakarra baita, eta askotan arrazoi bat baino gehiago eragiten du haurdunaldia lortzen ez izatea», azaltzen du Elisa Pérez doktoreak, Euskal Ugalkortasun Institutuko ugalkortasun lagunduko espezialistak.
Hala ere, kasurik ohikoenak dira erreserba obariko baxuarekin (gehienetan adinagatik) lotutakoak, eta inplantazio-hutsegiteekin edo abortu errepikatuekin lotutakoak.
«Kasuen artean obario polikistikoak, Falopioren tronpen arazoak edo endometriosia duten emakumeak aurkitzen ditugu, baina maiztasun handiz ikus daiteke arazoa faktore maskulinoarekin lotuta dagoela, espermatozoideen kontzentrazio edo mugikortasun arazoekin», baieztatu du doktoreak.
Euskal Ugalkortasun Institutua nazioartean ezaguna da haurdunaldien arrakasta-tasa altuengatik, Espainiako eta Europako batez bestekoak gaindituz. Klinikak bikaintasun medikoa eta pazienteen erosotasuna uztartzen ditu, laborategi eta ebakuntza-gela instalazio berean integratuz.
Iaz, uztailaren inguruan, Hernani kalean dagoen Manila moda-dendan ekitaldi bat antolatu zuten, Gipuzkoako jaiotza-tasa baxuaren egoera aztertzeko eta ugalkortasun prozesua egin ezin duten pertsonei laguntzeko 25.000 euro bildu ziren.