Egilea: Dr. Llanos Medrano.
Lagundutako ugalketak izugarri aurreratu du azken urteetan eta, horrekin batera, lehen inoiz pentsatu ere egiten ez genituen galdera berriak sortu dira. Ohikoenetako bat da ea posible den ezaugarri fisikoak aukeratzea, hala nola begi-kolorea edo, are, haurraren sexua. Espainiako legeak oso argi dio: ez dira ezaugarri horiek hautatzeko baimentzen, salbu eta osasunarekin lotutako egoera oso jakin batzuetan.
Gizakiaren Ugalketa Lagunduko Tekniken 14/2006 Legeak ezartzen duenez, enbrioien diagnosia edo aurretiazko hautaketa beti izan behar da terapeutikoa. Hau da, enbrioietan bakarrik jardun daiteke gaixotasun larriak prebenitzeko edo helburu kliniko argia duten ikerketa genetikoak egiteko. Beraz, “eskaerara egindako haurrak” bezalaxe ezaugarri jakin batzuk aukeratzea guztiz kanpo geratzen da lege-marko espainiarretik.

Kontsultan sarritan planteatzen da etorkizuneko haurraren sexua aukeratzeko aukera. Baina Espainiako legea zorrotza da: sexua hautatzea soilik da posible X kromosomari lotutako eta haurraren osasuna larri arriskuan jar dezakeen gaixotasun bat transmititzeko arrisku erreala dagoenean. Testuinguru horretatik kanpo, hautaketa hau guztiz debekatuta dago.
Antzeko zerbait gertatzen da begi-kolorearekin. Nahiz eta ez egon debeku esplizitu bat, egia da ezaugarri hau gaur egun oraindik ere oso konplexua dela zehatz aukeratu ahal izateko. Begi-kolorean gene askok parte hartzen dute, oraindik guztiz ezagutzen ez diren elkarreragin genetikoek eta aurrez ezin diren aldakuntzek. Kasu honetan, muga ez da soilik arau-mailakoa, baita zientifikoa ere.
Espainiak ugalketa lagunduaren arloan munduko legerik aurreratuenetako eta zorrotzenetako bat dauka. Baimendutako teknikei esker gaixotasun hereditarioak prebeni daitezke, haurdunaldi-aukera handitu, eta bestela seme-alabarik izan ezin luketen pertsonak eta bikoteak lagundu. Hala ere, aurrerapen hori oinarrizko printzipio batean oinarritzen da: teknologia osasuna babesteko erabiltzea, ez medikoki esanguratsurik ez duten ezaugarriak diseinatzeko.

Funtsean, legeak muga etiko bat ezarri nahi du, ugalketa lagunduaren jatorrizko helburua babestu eta etorkizunean dena aukeratu ahal izatearen tentazioari aurre egiteko. Ugalketa-medikuntza ez zen jaio gustu pertsonalak betetzeko, baizik eta antzutasun-arazoak tratatzeko eta gaixotasun larriak prebenitzeko.
Jefatura del Estado.
Ley 14/2006, de 26 de mayo, sobre técnicas de reproducción humana asistida.
.
2006;
Texto consolidado de la legislación española que regula las técnicas de reproducción humana asistida:
https://www.boe.es/eli/es/l/2006/05/26/14/con
Ethics Committee of the American Society for Reproductive Medicine.
Use of reproductive technology for sex selection for nonmedical reasons: an Ethics Committee.
.
2022;
720-726
Documento que analiza las cuestiones éticas relacionadas con la selección del sexo mediante técnicas de reproducción asistida:
https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2021.12.024
Dondorp W, de Wert G, Pennings G, Shenfield F, Devroey P, Tarlatzis B, Barri P, Diedrich K.
ESHRE Task Force on ethics and Law 20: sex selection for non-medical reasons.
.
2013;
1448-1454
Documento del grupo de trabajo de ESHRE que analiza los aspectos científicos, éticos y legales de la selección del sexo:
https://doi.org/10.1093/humrep/det109
White D, Rabago-Smith M.
Genotype–phenotype associations and human eye color.
.
2011;
5-7
Revisión sobre la base genética del color de ojos y la relación entre las variantes genéticas:
https://doi.org/10.1038/jhg.2010.126?utm_source=chatgpt.com